Blog

  • Paglobo sa kaso ng teenage pregnancy sa Pilipinas, Ikinababahala ng Senado

    Ikinababahala ngayon ng marami lalo na ng mga magulang ang teenage pregnancy sa Pilipinas na mas lalong lumolobo sa paglipas ng panahon. Isinusulong sa ngayon sa senado ang pagsasabatas sa Senate Bill 1979 o Prevention of Adolescent Pregnancies Bill. Ayon sa may akda ng panukala na si Senator Risa Hontiveros, layon nitong maiwasan ang maagang pagbubuntis ng kabataan o adolescent pregnancy.

    Ayon sa pag-aaral dumarami na ang bilang nga mga batang nabubuntis, mga kabataang nasa edad 10 hanggang 14 na taong gulang. Bukod sa epekto ng maagang pagbubuntis sa buhay ng mga nakararanas nito, malaki rin umano ang epekto sa ekonomiya ng dumaraming bilang ng teen pregnancy. Ayon sa isang eksperto na kapag nabuntis ang isang indibidwal ng wala pa sa angkop na edad o legal age ay maaaring may masamang mangyari sa sanggol at sa ina ng bata na maaaring humantong sa pagkamatay.

    Ilan sa tinitingnang dahilan kung bakit nabubuntis ang isang menor de edad ay ang tukso, pornograpiya, pagiging hindi mulat sa katotohanan, biktima ng rape, at ang pakikipaginuman. Ang pagiging mulat at pagiging maalam sa mga ganitong bagay ay nararapat lalo na sa mga kabataan, hindi lang para mabawasan at maiwasan ang kaso ng teenage pregnancy sa Pilipinas kundi para rin mapangalagaan ang kinabukasan ng mga kabataan. “Siguro po other than dapat matutu kaming mga kabataan sa mga ganitong paksa o issue ay yung parents din po na i-guide po nila yung mga anak nila po.” ani ng isang estudyante.

    Maaaring maghirap ang pamilya at ang bata kung maagang mabubuntis ang ina neto at may posibilidad na hindi neto magampanan ng maayos ang responsibilidad na natanggap nito o ang pagiging magulang sa murang edad. Hindi lang ang bata yung mamomroblema kundi pati din yung magulang at ang pamilya ng mga bata, kasi baka kung anong mangyari sa dalawa lalo pa’t maaaring di kayanin ng bata ang paglalabas ng sanggol sa kanyang sinapupunan. “Dapat po tutukan din ng mga magulang ang kanilang mga anak at dapat rin po sigurong i-check nila ito para malaman ang nangyayari sa mga anak nila” saad ng isang nababahalang mamamayan.

    Ang gobyerno ay umaaksyon na din sa lumolobong kaso nito ngunit ang tanong ng iilan ay kailan pa sila kikilos? Kung saan ba tumaas pa ang kaso ng mga bnabubuntis sa murang edad? Nananawagan ang mga mamamayan sa gobyerno na sana ay  maipasa sa DepEd ang tungkol rito at ng sa ganon ay mamulat ang mga kabataan patungkol rito.”Teen pregnancy costs a young mother as high as ₱83,000 a year, with NEDA (National Economic and Development Authority) estimating that the Philippine economy loses as much as ₱42 billion in lifetime income. These macro level numbers are easy to quantify, but for our young parents, their losses may be incalculable in terms of lost opportunities or missed chances,” Ayon pa kay Senator Risa Hontiveros

    Sa lumolobong kaso ng teenage pregnancy hindi mawawala ang pagkabahala ng mga mamamayan lalo napara sa kanilang mga anak, kaya ang hiling rin ng gobyerno sa mga mamamayan at mga magulang ay palaging gabayan at turuan ang kanilang mga anak patungkol sa ganitong usapin ng sa ganon ay maiwasan at matigil ang ganitong uri ng kaso. Isa sa mga pinaka batang ina sa Pilipinas ay ang onse (11) na dalaga sa Mindanao na itinago sa pangalang “Baby”, sampung taong gulang pa lamang si Baby ng mabuntis ito ng kanyang pinsan nito na disesyete (17) lamang na si Abdul. Sabi ni Baby ang karanasan sanang ito ay magbigay aral sa mga kabataan na hindi ako tularan.”.

  • Pagtutok sa Republic Act 7079: Pagpapalakas ng Campus Journalism

    Sa isang mini press conference na ginanap sa General Santos City National Trade School, tinalakay ni Jay Dayupay, isang kilalang mamamahayag, ang kahalagahan ng Republic Act 7079 o ang Campus Journalism Act of 1991. Ayon sa batas na ito, may tungkulin ang bawat mag-aaral na magsanib-puwersa upang magsalaysay ng tamang impormasyon at magsusulong ng makatotohanang balita sa kanilang mga komunidad.

    Ipinaliwanag ni Dayupay na ang mga kabataang mamamahayag ay may malaki at responsableng papel sa lipunan. Sa ilalim ng R.A. 7079, hindi lamang ang pagsusulat ng balita ang layunin, kundi ang maghatid ng mga kwento ng katotohanan at pagtutok sa mga isyung may kabuluhan sa komunidad. “Ang mga kabataan ang magiging gabay sa mas makatarungang lipunan,” wika niya.

    Ang batas ay nagbibigay din ng proteksyon sa mga campus journalist upang magampanan nila ang kanilang tungkulin nang walang takot at pag-pipigil mula sa mga makapangyarihan. Ipinapaalala ng R.A. 7079 na ang mga mag-aaral ay may karapatang magpahayag at mag-imbestiga, ngunit ito ay dapat na may kasamang responsibilidad sa pagpili at pagpapakalat ng mga impormasyon na may integridad.

    Sa pagsasanay ng mga kabataang mamamahayag na magrerepresenta sa Regional Schools Press Conference (RSPC), naging mahalaga ang pagtutok sa mga prinsipyo ng R.A. 7079. Ayon kay Dayupay, ang mga kabataan ay hindi lamang naghahanda para sa tagumpay sa kompetisyon kundi para sa mas mataas na layunin—ang maging tagapagtaguyod ng tamang balita at maiwasan ang maling impormasyon.

    Sa pamamagitan ng pagsunod sa mga prinsipyo ng Republic Act 7079, ipinapakita ng mga kabataang mamamahayag sa Heneral Santos ang kanilang dedikasyon at malasakit hindi lamang para sa kanilang personal na tagumpay kundi para sa higit na kabutihan ng kanilang komunidad. Ang Campus Journalism Act ay nagsisilbing gabay na nagbibigay lakas at proteksyon sa kanilang misyon bilang mga tagapagsalaysay ng katotohanan.

  • Kalilangan Festival: Tahanan at Pagtatanghal ng Pagkakaisa at Kultura ng Mindanao

    Tuwing ika-27 ng Pebrero, ang lalawigan ng General Santos City ay nagiging isang masigla at makulay na sentro ng kultura at tradisyon sa buong bansa. Ang Kalilangan Festival, isang taunang pagdiriwang, ay hindi lamang isang selebrasyon ng kasaysayan, kundi isang pagkakataon para sa bawat isa na maranasan at pahalagahan ang mga natatanging aspeto ng Mindanao—mula sa makulay na sining, masasarap na pagkain, hanggang sa mga kwento ng mga katutubong pamumuhay. 

    Ang Kalilangan ay higit pa sa isang pista; ito ay simbolo ng pagkakaisa, ng pagpapahalaga sa nakaraan, at ng pagsaludo sa mga modernong kwento ng Mindanao. Sa bawat taon, ang mga tao mula sa iba’t ibang sulok ng bansa at mundo ay nagtitipon upang ipagdiwang ang kanilang pagkakakilanlan bilang mga Noypi at mapansin ang halaga ng Mindanao sa mas malawak na konteksto ng ating kultura at lipunan.

    Pagdiriwang ng Kultura at Kasaysayan

    Ang pangalan ng festival, “Kalilangan,” ay isang salitang Cebuano na nangangahulugang “pagdiriwang.” Taun-taon, ipinagdiriwang nito ang kasaysayan ng General Santos at ang mga katutubong tradisyon ng Mindanao. Dito, matutunghayan ang makulay na kombinasyon ng nakaraan at kasalukuyan, isang buhay na salo-salo ng mga kwento at tradisyon.

    Makulay na Street Dancing

    Isa sa mga pinaka-tampok na bahagi ng Kalilangan ay ang street dancing. Makikita ang mga kalahok na nagsusuot ng mga makukulay at kakaibang kasuotan, na sumasagisag sa kultura at kasaysayan ng Mindanao. Ang sayaw ay hindi lang basta paggalaw ng katawan—ito ay isang pagpapahayag ng mga kwento at pananaw ng mga tao sa rehiyon.

    Pagkaing Puno ng Lasa

    Hindi pwedeng mawala ang pagkain sa isang festival. Ang Kalilangan ay nagpapakita ng mga pagkaing may kakaibang lasa mula sa Mindanao. Mula sa masarap na sinugba, tuna, hanggang sa mga matamis na buko salad, makikita dito ang mga paborito ng mga lokal. Huwag kalimutang subukan ang satti—isang paboritong pagkain na tiyak magpapabusog sa iyong tiyan.

    Mga Pagpapakita ng Alamat at Kasaysayan

    Bukod sa sayawan at pagkain, tampok din ang mga pagtatanghal ng mga alamat ng Mindanao. Sa bawat pagtatanghal, makikita ang mga lokal na artista na ginagampanan ang mga tauhan mula sa mga kwentong-bayan. Hindi lang basta palabas, kundi isang pagtangkilik at pagpapakita ng kultura at tradisyon ng Mindanao.

    Sining at Craft ng Lokal na Artisan

    Ang mga lokal na artisan ay may kanya-kanyang booth na nag-aalok ng mga sining at handicrafts na gawa sa kamay. Mula sa mga kahoy na ukit, mga tradisyonal na mga tela, at iba pang mga produkto ng kamay, masisilayan dito ang kahalagahan ng lokal na sining at ang kontribusyon ng mga lokal sa kultura ng Mindanao.

    Pagtataguyod ng Pagkakaisa

    Ang Kalilangan Festival ay hindi lang isang pagdiriwang—ito rin ay simbolo ng pagkakaisa ng mga tao sa Mindanao. Ang bawat aktibidad ay isang paalala ng kanilang pagmamahal at respeto sa kanilang kultura, at ang kahalagahan ng pagtutulungan upang mapanatili ang kasaysayan at tradisyon ng rehiyon.

    Sa Kalilangan Festival, ipinapakita ng Mindanao ang pagkakaiba-iba at pagkakaisa. Ang bawat kaganapan ay may sariling kwento, ngunit lahat ay nagtataglay ng iisang layunin: ipagdiwang ang yaman ng kultura at kasaysayan. Sa pagdiriwang na ito, mas malalim nating nakikilala ang Mindanao, at natutunan na ang kultura nito ay hindi lang nakapaloob sa mga kwento ng nakaraan kundi pati na rin sa hinaharap.

    Huwag palampasin ang Kalilangan Festival—isang makulay at masiglang selebrasyon ng buhay at pagkakakilanlan!